Violist en publiek

Hendrik Werkman, 'Violist en publiek', 1942

Fryske suvel rêdt noardlike kranten?

Yn april dit jier waard bekend dat ûnderdielen fan it mediakonsern NDC/VBK te keap stean, yn it bysûnder de noardlike kranten Leeuwarder Courant (LC) en Dagblad van het Noorden (DvhN). Beide kranten dogge it wat ferkochte oplages oanbelanget net goed; de LC is sels de minst prestearjende regionale krante yn Nederlân.

Fansels is der dan even panyk yn ‘e tinte. Der bestiet noch altyd frees foar in oername troch Wegener of de Telegraaf. Mar in bettere oplossingsrjochting tekenet him al ôf. (Yn alle gefallen de Fryske bydrage oan dy oplossing – wat him yn Grinslân en Drinte ôfspilet, is hjir net oan ’e oarder.)

In ferselsstanniging fan NDC mediagroep (LC en DvhN tegearre) soe miskien mooglik wêze mei help fan op syn minst ien noardlike partner, nammentlik de Stichting Fryslân Boppe ûnder foarsitterskip fan âld-suveldirekteur Jan de Vries út Grou.

Fryslân Boppe (net te ferwarren mei in belizzingsfûns fan ABN/AMRO út 2006) is it fûns dat oerbleaun is fan de Friesland Bank. It hat 100 miljoen euro op de balâns en wol dy te’n goede komme litte oan Fryslân en it Noarden.

It komt yn dat senario goed út dat in âlde bekende fan Jan de Vries, Age Offringa, foarsitter is fan de Ried fan Kommissarissen fan NDC/VBK. Keaper en ferkeaper kenne inoar út ’e pinne fan de Friesland Bank, dêr’t om de ieuwiksel hinne de iene kommissaris wie en de oare direkteur. Jan de Vries hat namme makke as reorganisator fan de Fryske suvel; Offringa bestjoerde in bank dy't oait út ein sette as suvelbank.

As de Stichting Fryslân Boppe (mei) beide kranten oernimt – it leit yn ’e reden dat der ek in partisipaasje plakfynt út Grinslân en Drinte wei – dan is tagelyk in fierdergeande redaksjonele fúzje tusken LC en DvhN op komst. Dat kin wol mei behâld fan twa titels, mar guon dielredaksjes sille gearfoege wurde moatte. Ek in nije kranteformule is wolkom.

In noch regionalere ynstek tapasse is noadich, mar net genôch. It heil sil ek komme moatte fan multymediale aktiviteiten en audiofisuele ynnovaasje. En oft sa’n relatyf lytse spiler op de mediamerk – lyts yn Nederlân en al hielendal yn Europa – genôch slachkrêft hat om beide transformaasjes by de kranten goed slagje te litten, dat is dan in folgjende fraach.

Bruce Springsteen - The River

Moarn yn it Friesch Dagblad: trije stikken fan jo korrespondint

Moarn yn de kultuerbylage fan it Friesch Dagblad mar leafst trije stikken fan jo korrespondint. Fansels wer in Skroeier, diskear oer it earste ferset yn de gemeente It Bilt tsjin in mooglike gemeentlike weryndieling:

“It Bilt soe de provinsje freegje kinne om dúdliker mei te dwaan yn it weryndielingsproses. De provinsje kin dan op syn bar ynventarisearje wat foar ekstra garânsjes der foar noadich binne om de Biltkerts oer de streek te krijen.
Dan sil ek it Ryk noch út ’e hoeke komme moatte. Want hoe sil de provinsje syn needsaaklik nije rol op it mêd fan kulturele diversiteit oars betelje moatte?”

En ek: in paginagrut ferslach fan myn besite oan de tentoanstelling Vikingen! yn it krekt ferboude Drents Museum yn Assen.

Plus: in resinsje fan Own, in trotwaartegel fan in boek dat de karjêre fan topfotograaf Erwin Olaf beljochtet.

Pictures of Aldsyl

Foar de searje, sjoch: www.flickr.com/photos/abedevries

Runestien

www.flickr.com/photos/abedevries

Doarpsfilm Wergea: stom tafal of plagiaat?

It kin fansels raar gean yn de domeinen fan de fantasij. Wat de ien betinkt yn dizze wrâld, kin in oar yn syn eigen wrâld likegoed betinke. Op itselde stuit. Mar wat as dy twa wrâlden sa ticht byinoar lizze as Wergea en Warten?

Juster stie yn de freedbylage fan de LC in grut stik oer de doarpsfilm ‘Merke blues’ fan regisseur Jan Tijsma; hjoed kaam it FD mei in wat lytser stik. ‘Merke blues’, op 18 maaie yn premjêre gien, is opnommen mei spilers en figuranten út Wergea en it is de bedoeling dat de film rûnom yn Fryslân fertoand wurde sil yn kafees en doarpshuzen. De film is opnaam yn 2011.

Doe’t ik de krantestikken lies, tocht ik dalik oan in boek dat ik yn maart resinsearre ha op de feartfisk. Ein ferline jier ferskynde de debútroman De twadde hûd fan Hilda Talsma, in nije skriuwster dy’t yn Warten – flakby Wergea – wennet. De earste fersy fan de roman waard al yn 2007 oan de Friese Pers Boekerij oanbean. Dêr waard it manuskript ôfkard; it is ferfolgens ûnder lieding fan Skriuw oanpakt, wêrnei’t útjouwerij Elikser fan Jitske Kingma der wol brea yn seach.

No is it opfallend dat boek en film oerienkomsten hawwe dy’t nochal wat fraachtekens oproppe oer de orizjinaliteit fan it skript (skreaun troch Tijsma) fan ‘Merke blues’.

It boek spilet op ‘e merke fan in fiktyf Frysk doarp; de film ek.

Yn it boek hjit dat fiktive Fryske doarp ‘Frisum’, yn de film ‘Litsum’.

Yn it boek is it sintrale gegeven de leafde tusken in frou en in man dy’t nei jierren weromkomt yn it doarp. Yn de film krekt sa.

Yn it boek hjit dy man fan ‘Ronny’. Yn de film idem dito.

Mar noch op de ôftiteling fan de film noch yn de publisiteit om de film hinne wurdt der melding fan makke dat de film fan Jan Tijsma ynspirearre is op it boek cq. it manuskript fan Hilda Talsma. Dan binne der eins mar twa mooglikheden: 1) Tijsma hat de net sa eale keunst fan it plagiaat beoefene en docht krekt as bliedt syn noas, of 2) it is allegear stom tafal.

Hoe wierksynlik dat tafal is, dêr mei elk sa syn gedachten oer hawwe.

Hjoed seach ik op Facebook dat Hilda Talsma it sels ek mar in nuvere saak fynt. Se hat by de produsint fan de film, Boppeseal Movies, om opheldering frege. Mar ôfwachtsje dus hokfoar antwurd dêr op komt. Ek aardich om te witten: al earder is sa’n soarte fan doarpsfilm makke yn… Warten. Under mear Rense Westra spile dêr yn mei.