zaterdag 4 januari 2020

KPN ferbynt minsken

Op âldjiersdei hie Hans den Hartog Jager in skôging - 'leestijd: 6 minuten' - oer byldzjende keunst yn NRC. It gie oer it opfallende bytsje omtinken fan 'de Nederlandse kunstwereld' foar 'Nederlandse kunst'. Oarsaken: te min selsbewustwêzen; 'een zacht zeurende zelfhaat'; de ivige klam op it 'kale, lelieblanke Hollandse modernisme'; pleiten foar Nederlânske keunst wurde al gau oansjoen foar nasjonalisme. 

Nijsgjirrige byldzjende keunst is neffens Den Hartog Jager in 'cultureel fenomeen', dat men net misse kin as men 'midden in de maatschappij' stean wol. In goed foarbyld, neffens him, wie in tentoanstelling út 2018 yn it Stedelijk: '[Spirits of the Soil] bracht een heel stelsel van onderhuids sluimerende ideeën en emoties naar boven waarvan veel traditionele blanke kunstkijkers al wel beseften dat die in de samenleving aanwezig waren, dat die belangrijk waren, maar waar ze in het museum zelf nog maar zelden getuige van waren geweest.'  

Bygelyks it slomjende idee dat it tiid wurdt om yn Nederlân ris in net-blanke keunstner op it skyld te hisen. Want dat soe 'nieuw bloed, nieuwe impulsen' betsjutte, en 'nieuwe, zwarte verhalen'. Dy binne noadich om 'de plank van de tijdgeest' net mis mar raak te slaan. Dy binne noadich om't allinnich dán 'de Nederlandse kunst' de rol spylje kin dêr't er sa goed yn wêze soe: 'die van aanjager, van breekijzer, van culturele verbinder'. 

Goede keunstners, mient de skribint, soargje foar 'discussie en verbinding' en kommunisearje net inkeld mar mei harsels. 'Die verbinding, mag die alsjeblieft terug?' Musea moatte dan ek in 'verbindend beleid' tusken 'wij en de wereld' der op nei hâlde. En dat kinne se dwaan troch in 'prikkelende, confronterende, verbindende mix' te beiden fan keunst 'uit alle continenten én uit Nederland'. Sadat 'Nederlandse kunst, onze kunst (..) een stimulerende, verbindende kracht in de samenleving kan vertegenwoordigen'. 

Ferbine. Wy wisten it fansels al sûnt it kulturele rampjier 2018: 'Culturele hoofdstad Europa 2018 verbindt Leeuwarden met Terschelling' (Sense of Place). 'We verbeelden onze droom van iepen mienskip. (..) Want als er iets is dat mensen verbindt en leert naar elkaar te luisteren, dan is het muziek' (Ira Judjovskaya). 'Samen laten de verhalen zien hoe verschillend we allemaal zijn, maar toch ook zo met elkaar verbonden. Ze verbinden verleden, heden en toekomst' (Promotekst Openingsweekend LF2018). 'Tegelijk verbinden we bezoekers en bewoners (nog meer) aan de omgeving' (Royal HaskoningDHV oer 11Fountains). 

Yn Ljouwert bestiet in stifting Cultuur Verbindt. In útstjoerburo yn de bou hjit Verbindt. 

In peptalkburo yn 'het Noorden' hjit HetVerbindt. 

In útstjoerburo yn it easten fan it lân hjit DusVerbindt. 

It buro fan in 'natuurcoach' earne yn Súd-Hollân wurket mei it biedwurd 'natuur verbindt'. Der is ek in buro dat, ferrassend, úthâldt dat 'taal verbindt'. 

'AmsterdamVerbindt stimuleert iedereen om iets te betekenen voor een ander.' 

'Delft Verbindt koppelt de drie grootste jaarlijkse ondernemersbijeenkomsten van Delft aan elkaar.'  

'Voedsel Verbindt is een activerend platform dat een overzicht biedt van relevante Agri & Food initiatieven.' 

'Onder het motto Overbetuwe Verbindt brengt gemeente Overbetuwe mooie en inspirerende initiatieven van inwoners in beeld.' 

'Onder de noemer Coevorden Verbindt is het college deze bestuursperiode gestart met een overtuiging.' 

Ensafierderhinne. 'Ferbine' is gemaksuchtige amtlike moadieuze fantasyleaze newspeak sûnder betsjutting, bedoeld om subsydzjestreamen los te meitsjen by politisy en amtners mei in wearzge fan keunst, foar projekten dy't neat mei keunst te krijen hawwe. En om lêzer en taharker sân yn eagen en earen te struien, sadat se minder gau troch hawwe wat der werklik te rêden is. Nammentlik reklame, kultuerkommersy, nostalgy, en wat fierder mar liedt ta weisjen fan werklike neden en echte skientme. 

KPN ferbynt minsken.


.

Kear de pest dy't gebeure hjit

Kop op de ynternetside fan de Omrop: 'Kontenerramp kin sa wer gebeure, neffens boargemaster Wassink fan Skylge'. 

Gebeure? Hoe krijt de Omrop it yn 'e plasse om myn Fryske taal op skrift sa te mishanneljen? Doch it dan mar gewoan yn it Hollânsk, dat lûdet better as sok ik-lul-mar-wat-want-ik-wit-wol-better-mar-ik-ferrek-it dialekt. 

Om mar net yn allerhanne ôfmêdzjende diskusjes te bedarjen: der is gjin ein oan it ,,oanpassen" fan de taal oan wat tafallich yn 'e moade is (hollânismen). Ja, ik bin ek net konsekwint. Ja, ik brûk ek wolris wurden dêr't in better Frysk wurd foar oerlevere is. Ja, ik wit ek wol dat guon wurden dy't wy as hollânisme sjugge, eartiids ,,gewoan" ek troch Fryske taaltsjoenders brûkt waarden. Ja, elke Frysk-skriuwer moat syn eigen paad troch de wyldernis sjen te finen. Mar it is hjoed wol 2020 en dat bringt syn eigen sitewaasje mei him mei. As Omrop Fryslân in kaai-tiidwurd as barre mar farre lit, helpt er aktyf mei oan it ferdwinen fan de taal. En neffens my krijt er dêr gjin subsydzje foar. 

As de Omrop dêr mei begjint, is dat net út âldergewoante wei. It is in mei opset sin besykjen om net inkeld popyjopy te praten, mar ek noch sa te skriuwen. Yn 't praat brûk ik barre ek net. Ik praat sa't wy thús praten. Mar yn 't skriuwen brûk ik it wol. Mei opset sin. Dat is ek wat estetysks. Boppedat, de measte ,,Fryske" tiidwurden dy't mei ge- begjinne, dêr is wat mis mei. Minsken dy't ,,gebeure" brûke yn 't skriuwen, moatte har ôffreegje wêrom't se by de rûs wol oare, yn it praat yn ûnbrûk rekke wurden en begripen brûke. Dat dogge se net, want se witte dat der dan fan har Frysk gjin splinter mear oerbliuwt. 

As einredakteur by it Friesch Dagblad kom ik it allegear tsjin. Ruurdsje de Haan joech okkerdeis yn in diskusje op Facebook deselde foarbylden. Lytsbern foar bernsbern. Wie foar wa. Ungeluk foar ûngemak. Sleutel foar kaai. Ensafuorthinne. Der is yndie suver gjin ein oan de korreksjes dy't ik oanbring. No hoecht it allegear net sa eptich lykas it op ItNijs wol formulearre wurdt, mar ik moat al in grins lûke. Dêr wurd ik op it foarste plak foar betelle en op it twadde plak haw ik as taalbrûker in ferantwurdlikheid foar myn taal oer. 

Taal moat fersteanber bliuwe, fansels. Doch mar gewoan, brocht Ate de Jong nei foarren. Mar ik soe útsjen mei it sentiment fan 'doch mar gewoan'. Want dat is yn de saak dêr't wy it no oer hawwe in ferrifeljend advys. Yn in minderheidstaal lykas it Frysk is 'gewoan dwaan' net it risseltaat fan in 'gewoan' maatskiplik proses dêr't taalgewoanten yn ta stân komme. Yn in minderheidstaal lykas it Frysk is sprake fan ieuwenlange ûnderdrukking, en om it dêrút fuortkommend analfabetisme dan te ferklearjen ta noarm is neat oars as meihelpe oan it musealisearjen fan in hiel rike taal en in hiel rike literatuer. En dat wolle de measte minsken ek net. 

Dat: wat is 'gewoan'? Altyd skriuwe sa't je prate? As elkenien skriuwe moat krekt sa't er praat, dan komt it net goed mei it skreaune Frysk. Ik begjin mar wer oer de minderheidstaal: yn sa'n taal tsjinnet it skreaune wurk as foarbyld, as reservoir fan taaleigen, as it ramt dêr't de sprektaal yn funksjonearret of as de grûn dêr't er út opwaakst, noch mear as dat soks ek al it gefal is yn in mearderheidstaal lykas it Hollânsk (dy funksje is dêr ek oan te wizen).

Sprek- en skriuwtaal binne yn it Frysk lang net itselde en wa't se út ûnbegryp lykskeakelje wol, helpt de taal nei de kloaten. Media litte sokke beswieren gauris mar al te graach fan har ôfglydzje, har taak leit altyd earne oars as by taalbehâld. Lêzers, harkers en sjuggers lûke, nijs, amusemint en ynformaasje bringe, jild fertsjinje. It sil allegear wol, mar media binne ek taalbrûkers en moatte har rekkenskip jaan fan de wize sa't se mei har taal omgean. 

Kear de pest dy't gebeure hjit.

.

zondag 29 december 2019

De iensumens fan in fers yn in lytse taal

Us opferve eagen wienen al wat skimerich, lykas it plein. 
De strjitlampen hienen in halo yn 'e hjerstmist.  
Do hiest dines dien. Ik mines. Geast en mûle 
stienen model. It fierdere is net dreech te rieden. 

Wy foelen yndie yn de bespotlike fontyn foar it hotel. 

Us earen hearden folle. Wat in koekút oer in parkjûn song, 
hoe't in parade troch de Leienske strjitte gong,  
of yn Ljouwert mei banieren oer de Nijstêd; 
en dat by jim yn 'e maityd it wetter oan de blikke ta kaam. 

It paradysfolk kaam út de skouboarch nei bûten ta 
om nei ús spetterjen te sjen. De driuwende rinkelbel 
fan de lêste tram wie in wekker - de net te kearen berte 
fan fers twa. Fearren en spikers om op te lizzen foar letter. 

Oan 'e oare kant lei ús heitelân. 
Inkeld in fear joech tagong. 
En dan twaris klopje op 'e doar, en 'nim my net kwea ôf' sizze,  
en fan wa't jo dan ien binne. 

Do wiest immen. Do diest derta. 
De iensumens fan in fers yn in lytse taal is net te ferdragen.


.

vrijdag 27 december 2019

De dobbe

Achter de feart, in smelle sleat rint der net hinne, 
yn lân dêr't inkeld boeren komme kinne, 
lei in dobbe, dêr't ûnderwettersliners - 
gjin swimbad foar doekje-derom-winers - 
har klykjes foar de winter snaaiden 
fan 'e boaiem en út de glorieuze reiden. 
Doe't se kamen, wie it stil. De binnensee 
(it simmersk drinkplak foar it toarstich fee) 
yn sulverglinster brocht in ûnwaarsdûns 
fan jildskodders en 't ynvestearringsfûns. 
Skrabbers, graafmasines griepen, in pomp 
ferlege de spegel, in kop-hals-romp 
baarnde droechlein nei in wjerljochtflits 
as fakkel ôf op ien fan Fryslâns grutste hits. 
Sa't yn 't begjin de wyn de reiden rekke, 
troch inkeld wyn te wêzen geasten wekke, 
en tûzen pinnen giene oer it blau papier 
mei grien-giele plommen, samar foar de sier, 
dat wie 't earste teken fan terminaal: 
in wynmûnepark, bird killer yn subgroepstaal. 
Spoken word wit gobbe, hobbe, kobbe, 
krobbe, snobbe, wobbe: dat rimet noch op dobbe. 
Lykwols hat it ding syn eigen namme net mear - 
hy frear ticht, foar de lêste kear. 
Wylst ûnder de yllegaal ferpleatste grûn 
de rintenierjend boer syn kowepaadsje rûn 
achter in fergetten wûnder oan, sis 'stûne' - 
dat syn grûnbewurkershert ferwûne 
mei pine om fan dat stuit ôf, fan dat krekte plak, 
te klimmen by de wâl op, út 't ûnderierdske dak -, 
klom ik út wat in dobbe west hie in mêst yn, 
fan 'e gerzen ôf oant yn 'e hege wyn. 
Dy't my beetkrige en nei it loftrom luts, 
dêr't men de hiele werklikheid yn alle talen bespruts, 
en goeried hawwe woe 
wat wurd it boek út koe.


.

zondag 22 december 2019

Evangelist

't Aardich represintative strjitsje 
rint east-west boppe de slieperdyk 
skyndea op godfergetten braaklân út 
en dêrachter spat skom. 
It is neamd nei in evangelist, 
in ielheak yn in see fol sielen. 

Sa bewarje ik de fierte foar it ferjitboek. 
De minsken yn myn strjitte ken ik net. 
It earste hûs, earste blok eastkant 
wurdt útromme. Trekkertsjilfivers 
rinne leech op in stuit. De minsken 
yn myn strjitte kenne my ek net - 

Krysttiid is kommendewei. 
Fannacht makke ik al in sliepplak rom. 
Mar de besite wie foar buorman 
en berne wurdt der by him neat 
oars as âld sâlt swit, drippend op 
in leanstrook mei bruto/netto. 

Yn 'e moarntiid komt Omrin. 
In tichtklappende doar fan de DHL. 
De restaurearre klok slacht wer oan 
as in tamtearre hiemhûn op in struner. 
Sil ik it lang om let weagje doare 
en rin nei de by de dyk sette klikobak,

om myn jongesstim derút, 
myn ûnfergonklik masterstik deryn, 
en, by tiid genôch foar 't de hakselauto komt, 
ek it idee dat de ôfstân 
tusken pandeksel en bakboaiem 
net folle grutter is as yn myn dreamen? 

O ja - ik ha in warskôgingsboerd 
'Wurk yn útfiering' foar it rút. 
Immen fierderop hat: 'Boukavel te keap'. 
In slûchslimme kat tripket op in protter ôf, 
mar dy is ek net fan juster 
en flechtet fuort yn Google Maps.

.

De ballade fan de ammoniakútstjit

Ik jarre hoop yn bange dagen, 
ik skiet sân kleuren dy't ferfagen, 
myn opkeamerpop en weinhokrock 
nei sneons ús mem har grientesop. 

Myn dongoplizzers weagerij 
die ek wat bargestront derby. 
Campina hat it rap ferjûn - 
de wielde hat de greide fûn. 

De Rabo derûnder, strontstruie mar! 
It stonk wol oars, mar 'k hie gjin kar: 
wer alle fuotten fan 'e grûn, 
de maityd is foargoed begûn. 

No wol it oars ús lânsregear: 
ammoniak, dat mei net mear. 
Ik stjer as ik it riedling wit - 
wêrhinne moat ik mei myn shit? 

Guon sizze: op nei 't haadkantoar! 
Mei bus en trein, oer dyk en spoar, 
of nee, yn trekkercabines fansels, 
sa noflik airconditioned rebels. 

Mar 't grutkaptaal docht poen derby, 
gjin stront mar bûter yn de brij! 
Ik stean wer klear foar de ôffalrace 
yn tsjinst fan jinse poepsinees. 

As de lêste fûgels op 'e hikke 
noch efkes langer hjir oer kikke, 
dan, fuck them all, krij ik myn buks 
en banjo beet en sjong ik grutsk: 

ik bin in redneck dy't neat wit, 
sjuch hoe 'k de ljip syn nêst út shit, 
ha argewaasje by de fleet - 
it paradys boeit my gjin reet. 

Mei alle tsjinstân út 'e wei,
tink ik gjin tel mear langer nei. 
Ik toets de krekte sifers yn 
by maitydswaar en sinneskyn. 

De druk nimt ta yn alle slangen, 
de kleur ferdwynt fan elkmans wangen, 
neat krûpt of hipt of rint hjir mear 
om't Frankenstein krijt 'n liening klear. 

De hobbel moat de grûn gelyk, 
de flear derút foar 't molkfabryk, 
de sleat sil rjuchter foar de fla 
op wei nei kommunistysk Sina. 

Dan stap ik yn myn pick-up truck, 
ik bin in boer en what the fuck. 
Ik bin sa rjuchts as it mar kin, 
op kij ha hippys gjin ferwin. 

Ek amtners en har moaipraat net:
it is de boer dêr't elk fan fret. 
Fertsjinje ik neat yn 'e oere; 
wolsto my yn it ûnleech stjoere? 

Folumeknop giet no op tsien. 
Wat hawwe wy wol net gemien: 
as 't net derút wol, rinn' wy bryk, 
stiet alles stil op 'e autodyk. 

Ik jarre hoop yn bange dagen, 
de wite wask koe oer de hagen. 
It spul dat is rjucht ta rjucht oan 
ta yn de grûn alhiel bedoarn. 

Systemen dêr't ik yn skûlje kin 
wol oant ik frij noch boer mear bin, 
mar subsidiearre ammoniakredusearder 
of dikbetelle natuerbehearder. 

En siedzje 'k blommen yn 'e grûn 
fan hegerhân te bloeien jûn,
dan komt it folk út buorrens wei 
mei 't nijs en lege flessen mei; 

de luchtmacht hat de boerebetsjoening 
werombombardearre ta biobedoening 
mei syn sirurgyske presisy 
en ek in hântaast fan de plysy. 

Sa komt de regionale merk 
yn 't boek fan de Campina-klerk, 
en bliuwt de bliksemse bargestrontstank 
op 'e burelen fan 'e jarrebank. 

De rintmasters hawwe wierheid sein. 
Dit grapke rint al hast nei d' ein. 
De kwestje fan ammoniakútstjit 
net skytrich oanpakt nei 't ik wit, 

strykt greiden oer in frisse wyn 
mei eat fan pypkeniel deryn. 
Dêr yn dy hoeke fan it fjild 
stiet stil de man fan 't grutte jild; 

it fearreguod yn 't nije jier, 
it fljucht en wrakselt, tsjettert, tsiert, 
de ljippen ha piken, wa wit fan wa, 
Beitske hat ien en Bjoekje hat twa!

.

vrijdag 13 december 2019

It Taalweb Frysk hat in bjuster brek

Sûnt 2 febrewaris 2015 stiet it Taalweb Frysk online. It is in portal, ûntwikkele troch de leksikografen fan de Fryske Akademy, mei helpmiddels 'foar elkenien dy't Frysk skriuwe wol'. Dat Taalweb Frysk, mei 'in ferskaat oan fergees digitaal skriuwark', is hjir te finen. Ik meitsje der in protte gebrûk fan en ik kin it fan herten oanbefelje - mar ien ding kloppet net. 

Nét elkenien dy't Frysk skriuwe wol hat der genôch oan. 

Nota bene Fryske skriuwers en dichters nammentlik falt dalik op dat it Taalweb Frysk in bjuster brek hat: de twa monumintaalste wurdboeken dy't ús taal ryk is, it Friesch Woordenboek (diel 1, diel 2 en diel 3, 1911) fan Waling Dykstra en it Woordenboek der Friese Taal/Wurdboek fan de Fryske Taal (WFT, 25 dielen, 1984-2011) binne der net yn opnaam. 

De wurdsykfunksje fan it Taalweb jout ynformaasje út mar fjouwer Fryske wurdboeken: 
* Frysk Wurdboek Frysk–Nederlânsk fan Jacobus W. Zantema (1984); 
* Nederlânsk–Frysk Wurdboek fan Willem Visser (1985); 
* Frysk Hânwurdboek (2008) fan Pieter Duijff, Frits van der Kuip, Rienk de Haan en Hindrik Sijens; 
* Juridysk Wurdboek Nederlânsk–Frysk (2000) fan Pieter Duijff. 

En men is net fan doel om it Friesch Woordenboek en it WFT ta te heakjen, sa meie wy begripe út de formulearring: 'Yn in letter stadium wurde noch inkelde wurd- en terminologylisten oan dit portaal taheakke'. Listen wol, gjin wurdboeken. 

It is net goed te begripen wêrom't de twa belangrykste wurdboeken út de skiednis fan de Fryske taalwittenskip ûnder de digitale toanbank hâlden wurde. Is dat om't it histoaryske wurdboeken binne, dy't wurden opnimme út de hiele skiednis fan it Nijfrysk - dy't dus nét inkeld opnimme wat men út didaktyske en ûnderwiiskundige (bewegings)oerwagings gaadlik achtet om by 'elkenien dy't Frysk skriuwe wol' yn it omtinken te bringen? Binne foarkarswurdlisten en 'griene boekjes' net genôch - moat no ek noch in part fan de taal kidnapt wurde troch it te feroardieljen ta wurdboekkundige ûnsichtberens? 

Of is de ûnsichtberens fan de twa belangrykste wurdboeken yn it Taalweb inkeld mar om't it WFT sûnt 2010 fia in oare portal te trochsykjen is, en it Friesch Woordenboek troch de DBNL as kopy op it www set is? Dat soenen dan net hiele goede redens wêze. Want sa'n Taalweb-portal is no krekt bedoeld om boarnen byelkoar te bringen op ien plak, sadat men net oeral mar hinne surfe moat. 

As skriuwer, as dichter, as brûker fan de taal foar keunst, kin men inkeld mar derfoar pleitsje om dat nuvere beslút op 'e nij te besjen en dy beide wurdboeken yn it Taalweb op te nimmen. Om in idee te jaan fan de ferskillen tusken de hjir neamde wurdboeken, haw ik ien foarbyldwurd naam: it wurd 'bjuster'. 

Wat sizze de boeken oer de digitale taalkrimp? 

Friesch Woordenboek, diel 1, side 187 
Adj. & adv. bijster, wonder, zeldzaam, vreemd, zonderling. Ook byster. — [In] bjuster freamd djier, G. J. I, 16. — Bjuster! ik baern troch dyn kjeld, Ibid. 25. —Freamde, bjustre, wond're dingen. Ibid 33. 
vervaarlijk, geweldig, groot. — Bjustere skea, G. J. I, 159. 
afschuwelijk. . . . bjustere skelmdied, G. J., II, 75. 
— Bjuster waer, onstuimig weer. — De bern binne sa bjuster, wy krije hirde wyn, ha 'k soarch. — It ien of 't oar of immen bjuster weze, missen, verloren hebben. — Nou bin 'k us hele jonge bjuster, heb hem uit het oog verloren. — Ik bin myn nille bjuster, die is zoek. De sliep bjuster. —It boekje bjuster, Ned. de plank mis. Ook: van de wijs, in de war. — It spoar bjuster, van 't spoor, op den dwaalweg , in de war. Vgl. spoarbjuster. G. Jap. I , 19. — v. Blom, 44. 
adv. zeer, heel. Bjustere dom, forlegen, frjemd, lilk, mâl, enz. -- It is hjoed den bjustere myld, R. ind T.2, 81a. — G. J. II , 79 ; I , 26. — ZWh. met Hl., Kolluml. en Stadfr. byster ook in de volgende samenstelling. 

WFT
Accent: 'bjuster. Woordsoort: bnw., bw. Modern-Nederlandse lemmavorm: bijster. Uitspraak: bjöstər. Datering: ca. 1807→ Varianten: byster. Accent: 'byster, Commentaar: (weinig gebruikt) (alleen in bet. 2), Uitspraak: bistər, Datering: 1821→, Flexie: Comp. bysterder, bysterst. Commentaar: De vorm byster volgens Fr.W. [1900] in ZWh. met Hi., Koll. en Sta.; volgens HOF, dialectgeogr. 240 [1933] overal bjuster, doch daarnaast, langs de oostelijke grens, soms byster. 
Dialect: Schiermonnikoogs bjostər, bistər, Terschellings böstər, Hindeloopens bistər. Etymologie: Nederlands bijster, Duits biester. 
Bijster 
1. wonderlijk, vreemd, ongewoon. 
2. zeer, erg, in hoge mate. 
3. buiïg, onstuimig, onbestendig (van het weer). 
4. roerig, ongedurig (van levende wezens). (weinig gebruikt). 
5. verwonderd, bevreemd, verbaasd. 
6. in: Bjuster meitsje, reitsje, wêze, wurde, zoekmaken, ontstelen, bijster raken, zijn worden. 
Zegswijzen: 
It boekje bjuster, het mis hebben, abuis zijn, op de verkeerde weg zijn. Fr.W., [1900]. 
Dy op di wyn ind di frouliu tîdet is it boekje biúster, die op de wind en de vrouwen vertrouwt komt bedrogen uit. HALB., Lex., 369 [a. 1869]. 
7. afhandig. (weinig gebruikt). 
Afleidingen: ferbjusterje. 
Samenstellingen: paad-, spoarbjuster.

Frysk-Nederlânsk Wurdboek (fia Taalweb) 
Oersetting: bijster 
1. wonderlijk, vreemd, ongewoon. 
[Taaleigen] Dat liket bjuster. Bjuster waar, onstuimig weer. De bern binne bjuster, roerig. 
2. zeer, erg, in hoge mate 
Bjustere dom, mâl. In bjustere benearing. 
3. verwonderd, verbaasd 
Bjuster opsjen 
4. kwijt, zoek 
It boekje bjuster wêze, het mis hebben, abuis zijn; op de verkeerde weg zijn. De sliep bjuster wêze, de slaap niet weer kunnen vatten. Immen, eat bjuster wêze, iem., iets missen. 

Frysk Hânwurdboek (fia Taalweb) 
Kwyt, net mear wittend 
Eigenskipswurd, [bjöstr] bjusterder, [bjöstrdər] [bjöstədər] , bjusterst [bjöstrst] [bjöstəst] 
Oers. bijster 
it boekje bjuster wêze, it mis hawwe; op it ferkearde paad wêze 
bjustere dom/ferlegen/lilk/mâl, tige, bûtengewoan dom/ferlegen/lilk/mâl 
eat bjuster meitsje/reitsje/wurde, eat weimeitsje, kwyt reitsje 
bjuster opsjen, nuver opsjen 
it paad/de sliep bjuster wêze, it paad net mear witte/net sliepe kinne 
bjuster waar, frjemd, buiïch waar 
1. Betsjutting (fr): kwyt, net mear wittend, frjemd, nuver, bywurd|tige, bûtengewoan.

Gearfetting: 
It Friesch Woordenboek neamt as betsjuttingen yn ûnderskate konteksten: wonder, zeldzaam, vreemd, zonderling / vervaarlijk, geweldig, groot / afschuwelijk / onstuimig / missen, verloren hebben / de plank mis, van de wijs, in de war / zeer, heel; 
It Woordenboek der Friese Taal: wonderlijk, vreemd, ongewoon / zeer, erg, in hoge mate / buiïg, onstuimig, onbestendig / roerig, ongedurig / verwonderd, bevreemd, verbaasd / zoekmaken, ontstelen, bijster raken, zijn worden / afhandig; 
It Frysk-Nederlânsk Wurdboek: wonderlijk, vreemd, ongewoon / onstuimig, roerig / zeer, erg, in hoge mate / verwonderd, verbaasd / kwijt, zoek; 
It Frysk Hânwurdboek: kwyt / net mear wittend / frjemd, nuver / tige, bûtengewoan. 

En hjirmei lit ik, hoopfol, de saak mar efkes gewurde.

.